Μετά που έπεσε το ταβάνι.
Του Αντώνη Παπαγιαννίδη

Μετά απ' όλα τα μεγάλα γεγονότα, ιδίως εκείνα που έχουν τραυματικό για όσους τα υφίστανται χαρακτήρα, ακολουθεί μια φάση όπου χωνεύεται το ίδιο το συμβάν. Διαμορφώνεται η πρώτη αντίδραση που είναι αντίδραση κοπαδιού, είναι κύμα συνολικό. Την σειρά της ύστερα παίρνει μια περίοδος όπου ο καθένας προβάλλει στα δρώμενα και τις συνέπειές τους τις συνθήκες της δικής του ζωής, την δική του ισορροπία, τις δικές του ανησυχίες και τους δικούς του φόβους, τις δικές του ανάγκες και τις δικές του προσδοκίες. Ακολουθεί η φάση όπου από τις ατομικές αντιδράσεις και συμπεριφορές προκύπτουν συλλογικές στάσεις, οι οποίες και οδηγούν σε μια νέα κατάσταση. Αργότερα, πολύ αργότερα ξανάρχονται τα άτομα, οι μονάδες - ιδιαίτερα όσοι έλαχε να λειτουργούν σαν συντελεστές του συστήματος, να παίρνουν δηλαδή ευρύτερες αποφάσεις, να ακούγονται, να επηρεάζουν - και ξαναβλέπουν πού ισορροπεί στην νέα κατάσταση η δική τους η ζωή. Και παίρνουν, πάλι, τον ανήφορο της δικής τους προσπάθειας.

Στην Ελλάδα, σε μια χώρα που γνώρισε την δική της μερίδα από αναταραχές τις τελευταίες δεκαετίες (ας πούμε: στα χρόνια της Μεταπολίτευσης), τα αληθινά τραυματικά γεγονότα έλειψαν - ας είμαστε ειλικρινείς! Βέβαια και πολιτικές αλλαγές (με τραντάγματα) ζήσαμε. Και ανατροπές οικονομικής πολιτικής, με υποτιμήσεις (θυμόσαστε;) και με βίαιες προσαρμογές (πάλι θυμόσαστε.) είχαμε. Και δύο-τρεις καταρρεύσεις της αγοράς περάσαμε (δεν ήταν μόνο το meltdown του 1999-2000) και πολιτικές θύελλες παρομοίως (θέλετε τις μνήμες Κοσκωτικών; προτάσσετε τα Υμια; μήπως τις τρικυμισμένες διαδοχές ηγεσιών στους πολιτικούς σχηματισμούς;). Αλλά και σεισμούς και πυρκαγιές και σοκαριστικές εξεγέρσεις στην πόλη αξιωθήκαμε να δούμε.

Όμως ούτε 11η Σεπτεμβρίου, ούτε Μετρό του Λονδίνου ή σταθμό της Μαδρίτης, ούτε εξέγερση των εργατικών προαστίων του Παρισιού, ούτε βέβαια πτώση του Τείχους του Βερολίνου γνώρισε η ελλαδική μας εμπειρία. Αυτό, αν θέλετε, μας οδήγησε σε μια λογική σταδιακής μόνο προσαρμογής προς ό,τι «μας πέφτει στο κεφάλι».

Μετά λοιπόν την «ήπια προσαρμογή» της εποχής Καραμανλή/Αλογοσκούφη, ζούμε τώρα εδώ και εβδομάδες - πάνε οι κακότυχες «100 ημέρες»! - την σταδιακή προσπάθεια να αρχίσει κάτι να κινείται στην οικονομική πολιτική. Ώστε να δοθεί το σήμα προς «τους έξω» ότι κάτι πάμε να συμμαζέψουμε. Ώστε, ύστερα να κερδίσουμε χρόνο. Ώστε, τελικά, να δούμε τι θα κάνει (ή: τι θα μας κάνει) η Κυβέρνηση Παπανδρέου/Παπακωνσταντίνου. Αμα όμως δεν μας πείσει ο λόγος που εκφωνείται στην δημόσια σφαίρα ότι κάτι το μεγάλο και τραυματικό έχει όντως συμβεί, ότι έπεσε όντως το ταβάνι, ώστε να ξεκινήσει η μαγική για τους Έλληνες διαδικασία της ισορροπίας σ΄ ένα νέο επίπεδο - θυμηθείτε το πατατράκ του Χρηματιστηρίου! - ουσιαστικά δεν θάχουμε ούτε καν πλησιάσει στην αρχή του δρόμου.


Ο κ. Αντώνης Παπαγιαννίδης είναι δικηγόρος με ειδίκευση στα Ευρωπαϊκά θέματα.